STÅTARKONGEN

var det i 1859 ikke busatt noen fantefamilie i Sigdal prestegjeld.

På Rødnes i Ullensaker budde det da en 76 år gammel fant som gikk under navnet "Sigdals-Iver", men han hette Iver Andersen Rokken.

Hva forbindelse han hadde med Sigdal er ikke godt å si.

(A. Mørch: Sigdal) og Eggedal, b.V)

Fanteplagen var så stor at det blei ansatt folk som skulle sørge for at disse blei jaget ut av bygda.

Det var ofte en husmann som hadde dette arbeidet mot liten betaling.

Disse blei noen steder kalt "stodderfogd", "fantefut", "bygdevekter", eller som her i bygda, "ståtakonge".

"Stodder" er det samme som tigger.

Litt før midten av forrige århundre blei ståtarkongens plikter overført til politi og lensmenn, men noen steder, bl.a. i Sigdal, har ordet ståtarkonge holdt seg, nermest som et skjellsord, opp til våre dager.

LUSSINATTA

Lussinatta (St. Lucia) eller Løssi langnatt, er den 13. desember.

Det finnes en god del sagn og tradisjoner om denne merkedagen.

Om tra-disjonene har noe med St. Lucia og gjøre, eller om de har sin rot i enda eldre forestillinger, får vi foreløpig sette et spørsmålstegn ved.

I Andr. Mørchs "Frå gamle dagar" finner vi:

Med det samma et menneskje blir fødd, er det satt hå lang tid det skal leve på jorda.

Kjem det tor verda føre den tida er gått, må det gå att på jorda til tida er til ende.

Lussiferda er ei ferd tå slike døde som går att.

Ho Guri Russerompa er med i denne ferda, men kåss ho Guri ser ut, veit je ikkje.

Lussiferda for i lufta og sku reise med levands følk om døm ikkje passa sei.

Når ho kom i lufta, sku ein legge sei  ned på marka og rette armane frå sei så ein vart som ein kørs.

Da sku ho ikkje anse ein.

Jeg savner deler av denne siden, er det noen som kan sende meg en kopi?, takk.

Det hendte me han bestefar tente på Fossum.

Ein kveld kom mann der og ba han bestefar å gå med et brev til ein gard på den andre sida tå kjørka.

"Men møter du noko, ska du ikkje snakke, men gå tre steg attende og snu deg på høgre sida", sa mann te 'n.

Detta var om kvelden, og det tok til å bli litt skromlint.

Klokka var mellom elleve og tolv da han kom ned i dalen like før ein kjem fram til Heggenkjørka.

Der møtte han ei likferd.

Ho kom frå kjørka, og var på heimattveigen.

Han bestefar stansa, og gav sei til å lure på om nokon vart gravlagt slik midt på natta.

Det var et langt følgje.

Fysst kom ein mann som kjørte likhesten. forts.

tilbake til 1990-2`s startside.

tilbake til Under Norefjell`s startside.

til side 33