GAMLE SEGN
Av Åse Åsen (Teksle)
I gamle dagar trudde folk at det var hulder og haugtuss.
På kvar gard var det nissar.
Dessa galdt det å halde seg inne med.
Når jula kom, bruka døm å setja ut rømmegraut til han på låven.
Gamle folk sier at fata blei tome, og då måtte det vera nissen som åt tor døm.
På ei seter i Eidalsroa budde det ein tømmerhogger som hette Ola Skinnemoen.
Det var seint på kvelden, og han sat og venta på ein annan mann som skulde koma oppå der om kvelden, men han kom ikkje.
Rett som det var kom det inn ei fin gjente til han.
Ho hadde blomute kjole og ein fin liten ølbolle i neven, med gullkantar på, og gikk burt til 'n, og ba 'n drikke.
Han blei reint førskrekt og byrja å be å seia:
'Jesu navn'.
I det samre ho snudde seg såg han ho hadde rompe.
(Fortalt av Kristi
Skredderud)
På Flåganbråten kom ikkje krøtra heimatt om kvelden.
Døm måtte då ut og leite etter døm.
Det var ved 11-12 tia om kvelden.
Døm lokka, men ingen bjelle hørte døm.
Så ropar det et stykke borti:
'Krøtra er her!'
Døm blei da støytele glade og skunda seg dit, men då dei kom fram, såg dei ingen verdens ting.
Det var då ingen annan utveig enn å gå heimatt.
Næste dag fant døm krøtra akorat der døm hadde vøre kvelden før.
I Sauton dreiv ungane og leika seg på eit berg søri gjordet.
Då ropar vesle Ragnhild:
'Ser de den fine vesle gutten med ran tusseluve?'
Dei andre var ikkje kar om å sjå 'n.
'Nei, men ser de 'n ikkje da?
Han står der,' sa ho og peika.
Med døm står slik å glaner, blir han putt burte for ho.
Jon Eilertsen var tidleg ein vår på heia.
Det var lenge før noen buskap var kome på beite.
Med han står og ser utover, får han sjå ein fin buskap, som går og beiter borti ei hall.
På ein stein satt ei unggjente og hekla.
(Fortalt av Ingebjørg Aasmoen)
På Bråten blei krøtra løst i fjøset til kvar einaste natt.
Det var akorat det sama hossen dei batt døm så datt klavane tå.
Ein mann vilde ikkje tru detta og batt klavane forsvarleg på, og la seg i ein binge i fjøse om natta for å sjå.
Men på eit bestemt klokkeslett ramla banna i golvet.
So var det
ein mann som skulde skyte med sølv over fjøstake.
I det sama han skaut, stana stuguklukka inne, og døm har ikkje fått ho te å gå sea.
(Fortalt av Ivar Aasmoen)
NOREFJELL, En aprilspøk fra 1933
Av Halvor Hansrud
Tidligere i dette heftet har vi nevnt Halvor Hanseruds skrift 'Norefjell og omegn',
denne aprilspøken er fra nevnte hefte og spøken blei skrevet i 1933.
Dengang Jørgen Moe satt på Sandum seter og
skrev
'På solen jeg ser',
lå Norefjell enda i sin jomfruelige uberørthet, fjernt, ophøiet, fornemt.
Ingen profane turister med svære beksømstøvler og piggstav hadde trampet over viddene.
Ingen fast pensjonær hadde enda sittet på Sandum seter og med velbehag skuet ned over denne jammerdal som heter Krødsherad.
Men så begynte industrien å holde sitt inntog i landet, folkemengden øket, iallfall klompet den sig mere sammen i tett bebyggede strøk, der blev behov for en mere utvidet vareomsetning, kort sagt, grosserere og handelsmenn vokste op som paddehatter.
Følgen av dette blev et proletariat av innesittere som gjespet efter ren fjelluft.
Så en vakker dag kom den første beksømbeslåtte turist svettende opover de bratte skogslier optil Sandum seter.
Bonde Truls Sandum forstod straks invitten, og begynte smått og jevnt å bygge Sandum seter-hotell.
Den største opgave i denne forbindelse var anlegg av adkomstvei.
Men Truls var selv sin egen ingeniør og sin egen bankier, og ikraft av disse egenskaper sammen med hans ukuelige vilje, fullførte verket.
Da den første bil for en del år siden på lavt gear ålet sig opover til Sandum seter, fulgte jeg med som vitterlighetsvidne.
Det var dengang.
Siden er det blitt folksomt på Norefjell.
Hotellene 'Fjeldhvil' og 'Norefjeld' er anlagt.
Skaseth seter tar også imot gjester i mindre målestok, likesom der er bygget endel private hytter deroppe, og sist men ikke minst, toppen på kransekaka:
Høgevarde turisthytte, som er anlagt av Drammens og opl. turistforening.
- Imidlertid er han med beksømstøvlene og piggstaven forsvunnet.
Turistsjuka har antatt nye og moderne former.
Nu sitter ikke kontorfolket og gjesper efter frisk luft lenger, de har til gjengjeld fått et sammenbitt uttrykk i det hornbebrillede ansikt, og som best kan tydes slik:
Hvordan kan jeg hurtigst og på behageligste måte komme til Høgevarde eller til Galdhøpiggen?
Eierne av hotellene på Norefjell sammen med Drammens turist forening har nu på en praktisk måte gitt svar på dette spørsmål ved å anlegge en Elektrisk luftbane fra Sandum gård via Sandum seter, og hotel 'Fjeldhvil' til Høgevarde.
Anlegget er nu helt ferdig, og forleden dag var pressens representanter m. f. innbudt til prøveturen, som forløp i det mest strålende vær.
Praktisk talt fikk samtlige deltagere under hele turen en plass i solen.